Wat brengen problemen aan het licht? Basisprincipes van systeemdynamiek

basisprincipes groot

Wanneer een systeem (een organisatie, familie, vriendengroep…) in onbalans is, trekt het aan de bel. De gemakkelijkste manier om een signaal af te geven is om een individu of groep mensen in te zetten die afwijkend gedrag vertoont. Daarbij kun je bijvoorbeeld denken aan irritant, irrationeel, weerbarstig of wantrouwend gedrag.

Wanneer je een systemische bril opzet, kijk je naar de samenhang tussen verschillende elementen in het systeem (mensen en abstracte zaken zoals subsidie, het geloof of de winst). Als het systeem aan de bel trekt, omdat er iets niet klopt, dan wil je natuurlijk weten hoe je het onderliggende probleem kunt detecteren.

Daarom is het handig om eerst de basisprincipes van systeemdynamiek te kennen.

Basisprincipes van systeemdynamiek

Systemen (organisaties en families) kunnen gezond functioneren wanneer er wordt voldaan aan een aantal basisvoorwaarden. Als dit niet zo is, treedt er disbalans op. Onbewust zal het systeem signalen afgeven.

De eerste 3 basisprincipes zijn van toepassing op beide systemen, de laatste vooral op organisatiesystemen:

Plaats innemen

Iedereen moet de juiste plek innemen. In de familie betekent dit dat het oudste kind een andere rol heeft dan de kinderen die daarna komen. In een organisatie houdt dit in dat leiders daadwerkelijk leiding moeten nemen. Overleg en compromissen verzwakken een organisatie. Mensen hebben behoefte aan een leider die knopen durft door te hakken.

Erbij horen

Iedereen en alles hoort erbij. Ook het overleden zusje of broertje, de ex-partner, de kredietcrisis en de lastige klant. Als we iets buiten proberen te sluiten zal het systeem aan de bel trekken om te zorgen dat hetgeen dat buitengesloten wordt, weer wordt her-innerd.

Uitwisseling tussen nemen en geven

Onze ouders hebben ons het leven gegeven. Het eerste dat we doen, is nemen. We nemen de liefde, om die vervolgens door te kunnen geven. Zoals er in vriendschappen een uitwisseling is tussen nemen en geven, zo is die er ook tussen medewerkers en organisaties. Wanneer er disbalans ontstaat, uit zich dat in onvrede.

Erkenning van oorsprong en historie

In organisaties is het belangrijk om de oprichters en hun gedachtegoed te erkennen. Zij hebben aan de oorsprong van de organisatie gestaan zoals die vandaag is. Het helpt om die te kennen en te waarderen, ook al is de koers inmiddels gewijzigd. Ook de historie – alles wat er sindsdien gebeurd is – onder ogen zien, versterkt de organisatie.
Als er een verstoring is in een of meer van deze basisprincipes, trekt het systeem aan de bel.

En dan?

Met deze regels in gedachten, is het mogelijk om naar de problemen in een organisatie te kijken. Het helpt om de aandacht van een individu terug te brengen naar het hele systeem. De individu is immers slechts ‘in dienst genomen’ door het systeem om een signaal af te geven.

Heb je een vraag of loop je ergens tegenaan? Neem gerust contact op, dan bespreken we wat ik voor je kan doen.